Gần đây, huấn luyện viên trưởng đội tuyển bóng bàn nam Trung Quốc Vương Hạo đã bị vây chặn và lăng mạ trong thời gian diễn ra giải WTT Grand Smash Trung Quốc; những lời lẽ và video xúc phạm liên quan bị phát tán trên mạng, gây ảnh hưởng xã hội tồi tệ. Ngày 10/10, cảnh sát quận Thạch Cảnh Sơn, Bắc Kinh ra thông báo, xử phạt tạm giữ hành chính đối với 3 người vi phạm có tình tiết nghiêm trọng, đồng thời phê bình giáo dục 17 người có hành vi liên quan khác. Điều này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh với “fandom” lệch lạc: sân đấu không dung thứ cho sự hằn học, xem thi đấu không được vượt quá giới hạn.
Các vận động viên, huấn luyện viên gánh trên vai sứ mệnh mang vinh quang về cho đất nước; họ phấn đấu trên sân đấu, phát huy tinh thần thể thao, phát huy sức mạnh của tấm gương. Đối với quá trình thi đấu, phong độ của tuyển thủ, sự sắp xếp của ban huấn luyện…, chúng ta hoan nghênh những thảo luận lý trí, phê bình khách quan, góp ý hợp lý; đó là sự tương tác lành mạnh khi người hâm mộ tham gia giải đấu và yêu thể thao. Nhưng văn hóa “fandom” lệch lạc liên tục xâm thực lĩnh vực thể thao: từ việc tung tin đồn, bôi nhọ, nâng người này dìm người kia, khiêu khích gây chiến trên mạng, đến vây chặn, bám theo, công khai xúc phạm người khác ngoài đời thực; luồng gió độc giải trí hóa, đối đầu hóa lan tràn trong và ngoài sân đấu, không ngừng làm xói mòn tinh thần thể thao, gây rối trật tự xã hội, thậm chí chạm vào giới hạn pháp luật, gây nên sự phản cảm rộng rãi và phẫn nộ mạnh mẽ trong xã hội, nhất định phải kiên quyết ngăn chặn.
Điều đáng lo ngại hơn là trong số những người có lời nói và hành vi cực đoan có không ít người chưa thành niên; hiện tượng “fandom” thể thao lệch lạc xâm nhập vào giới thanh thiếu niên cần phải cảnh giác. Thanh thiếu niên tâm trí chưa trưởng thành, khả năng hiểu biết truyền thông còn cần bổ sung; dưới sự kích động của các “thủ lĩnh fan” và sự cuốn theo của lưu lượng, các em mù quáng tham gia vào những cuộc đối đầu phi lý trí như nâng người này dìm người kia, công kích lẫn nhau, khơi mào đối lập. Những biểu đạt cảm tính của các em không chỉ gây nhiễu trật tự thi đấu, làm tổn thương vận động viên, huấn luyện viên, mà còn khiến sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng phán đoán giá trị của chính mình bị tổn hại, trở thành nạn nhân của “fandom” lệch lạc.
Chuỗi lợi ích xám phía sau những hỗn loạn này và sự thiếu trách nhiệm của các nền tảng cũng không thể xem nhẹ. Một số tài khoản tiếp thị, người tổ chức fandom núp dưới chiêu bài “bảo vệ fan” để cố ý tạo mâu thuẫn, kích động cảm xúc người hâm mộ, thông qua việc thổi phồng lưu lượng để trục lợi bất chính. Một số nền tảng mạng xã hội lơ là quản lý, không kiểm soát việc tạo ra các chủ đề tiêu cực, để mặc thuật toán đề xuất xây nên “kén thông tin”; những fan cực đoan tụ tập thành nhóm, không ngừng khuếch đại nhận thức cố chấp, khiến sự hằn học trên mạng biến thành hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật ngoài đời thực.
Để chỉnh đốn căn bệnh trầm kha “fandom” thể thao, định hướng việc xem thi đấu văn minh, đặc biệt là để người chưa thành niên bày tỏ đúng đắn tình yêu với thể thao, cần nhiều bên cùng tham gia làm tốt công tác khơi thông và giáo dục. Ở cấp độ gia đình, cần gánh vác trách nhiệm hàng đầu trong việc giáo dục con người, quan tâm đến nhu cầu tâm lý của con trẻ, làm tốt việc định hướng giá trị, thông qua các vụ việc điển hình giúp người trẻ nhận rõ tác động tiêu cực của hành vi lệch chuẩn đối với sự trưởng thành của bản thân, tự giác tránh xa văn hóa “fandom” cực đoan.
Các cơ quan thể thao phải giữ vững trận địa chính, thực hiện quản lý sân đấu và giám sát ngành. Tổng cục Thể dục Thể thao Nhà nước tiếp tục đẩy mạnh chỉnh đốn hỗn loạn “fandom”, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý không gian mạng, công an… mạnh tay ra đòn, cắt đứt chuỗi thao túng phía sau, siết chặt trách nhiệm quản lý của nền tảng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người làm thể thao; lên tiếng qua các kênh chính thức như “Tiếng nói Long Đàm Hồ” để gạn đục khơi trong. Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc nhiều lần ra lời kêu gọi xem thi đấu văn minh, mới đây còn tuyên bố sẽ thúc đẩy xây dựng chế độ danh sách cấm vào sân, bằng hành động thực tế thể hiện quyết tâm kiên định giữ gìn trật tự sân đấu. Tạo dựng môi trường thi đấu trong sạch vừa là sự tôn trọng với nỗ lực của các vận động viên trên sân, vừa là trách nhiệm với tất cả khán giả.
Yêu mến và ủng hộ các vận động viên, những nhu cầu và biểu đạt hợp lý cần được tôn trọng và bao dung. Nhưng tự do luôn được xây dựng trên nền tảng quy tắc: xem thi đấu có giới hạn, hâm mộ ngôi sao có lằn ranh, tình yêu càng cần có chừng mực. Hãy dùng năng lượng tích cực của thể thao để nuôi dưỡng tâm thế xã hội tự trọng, tự tin, lý trí, ôn hòa, thân thiện và yêu thương. Hãy để tình yêu trở về với lý trí, để thể thao trở về với sự thuần khiết.