Số một thế giới đã thua, thua một cô gái Thái Lan xếp hạng 101 thế giới.
Đến giờ tôi vẫn nhớ khung cảnh đó, ở ván thứ tư Tôn Dĩnh Sa dẫn 8-2, khán giả tại chỗ đều nghĩ ván này đã chắc. Kết quả Paranang gỡ lại từng điểm một, đuổi lên 8-9, Tôn Dĩnh Sa xin hội ý.
Trở lại sau hội ý, Tôn Dĩnh Sa dẫn 10-8 và có hai điểm game, chỉ còn hai điểm nữa là có thể kéo trận đấu sang ván quyết định. Sau đó Paranang có một cú bóng chạm mép bàn, gỡ hòa 10-10. Thêm một cú tấn công thuận tay, 11-10.
Thêm một cú trái tay đường thẳng, 12-10. Trận đấu kết thúc. Một tay vợt leo lên từ vòng loại, một người trước trận không ai nghĩ có thể thắng, ngay trên sân nhà Trung Quốc, đã kéo số một thế giới xuống ngựa. Điều càng không ai ngờ tới là, việc đầu tiên cô gái này làm sau khi thắng trận là cúi người chào Tôn Dĩnh Sa.
Sau đó tôi đã đi tìm hiểu lai lịch của cô. Không tìm thì không biết, tìm rồi thật sự giật mình.
Cô tên là Orawan Paranang, người Thái Lan, sinh năm 1997, năm nay 29 tuổi, lớn hơn Tôn Dĩnh Sa bốn tuổi. Chiều cao một mét năm mươi ba.
Cô sinh ra ở tỉnh Ubon Ratchathani, vùng đông bắc Thái Lan, nơi giáp Lào và Campuchia, là một tỉnh nông nghiệp. Gia đình cô có năm người con, cô là con thứ tư, bố mẹ sống bằng nghề làm nông.
Hồi nhỏ nhà cô nghèo đến mức nào? Đến một cây vợt bóng bàn của riêng mình cũng không mua nổi. Cây vợt đầu tiên của cô là do thầy giáo thể dục ở trường tự bỏ tiền mua, để cô và hơn mười bạn học khác dùng chung.
Nơi tập luyện là bàn bóng ngoài trời, gió thổi bụi bay, vẫn cứ tập. Nhà tập luyện cách nhà xa, bố cô chở cô đi về bằng xe máy, mỗi lượt đi về hơn trăm cây số, nắng gió chưa từng gián đoạn.
Có thể bạn sẽ nghĩ, người khổ luyện như vậy chắc hẳn được đào tạo theo hệ thống chuyên nghiệp nhỉ? Nhưng điểm đặc biệt nhất của Paranang lại nằm chính ở đây.
Cô không phải là vận động viên chuyên nghiệp toàn thời gian. Cô có biên chế chính thức trong binh chủng thông tin của Lục quân Hoàng gia Thái Lan, là người có quân tịch. Đồng thời, cô còn hoàn thành bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Đại học Thonburi. Đi lính, đi học, chơi bóng, cô gánh cùng lúc cả ba việc. Bóng bàn thậm chí còn không phải là toàn bộ cuộc sống của cô.
Đọc đến đây tôi khựng lại một chút. Một người phải phục vụ quân đội, phải lên lớp, phải viết luận văn, vậy mà vẫn có thể lật đổ số một thế giới trên sân đấu WTT, đó rốt cuộc là sự kỷ luật như thế nào.
Nhưng nghĩ kỹ lại, thứ hạng của cô tụt xuống vị trí 101 cũng là có nguyên nhân. Cô từng đạt thứ hạng cao nhất là hạng 34 thế giới, đó là chuyện của năm 2024.
Tại Thế vận hội Paris 2024, cô đại diện cho đội tuyển nữ Thái Lan thi đấu, dẫn dắt đội vào tứ kết. Nhưng sau đó chấn thương vai tìm đến, việc cân bằng giữa học tập và tập luyện cường độ cao trong thời gian dài khiến cơ thể không chịu nổi, cô vắng mặt ở nhiều chặng đấu cấp cao, điểm số tụt dốc không phanh. Vì vậy con số 101 không đại diện cho trình độ thực sự của cô.
Hơn nữa, chuyện cô thắng Tôn Dĩnh Sa, nếu đặt vào lịch sử đối đầu mà xem, sự tương phản càng gây sốc. Trước đó hai người đã đối đầu ba lần, Tôn Dĩnh Sa thắng cả ba, chỉ để thua đúng một ván. Ngay một tháng trước tại Asian Games Nagoya, Tôn Dĩnh Sa còn thắng trắng Paranang 4-0, tỉ số bốn ván là 11-5, 11-8, 11-4, 11-8. Ba mươi ngày trước bị đánh gần như không có sức phản kháng, ba mươi ngày sau lại lật ngược tình thế tại Bắc Kinh.
Trong ba mươi ngày đó đã xảy ra chuyện gì?
Sau trận, Paranang nói một câu khiến tôi ấn tượng đặc biệt sâu sắc. Cô nói trước trận chưa từng nghĩ mình có thể thắng, "tôi chỉ muốn tập trung vào trận đấu, tận hưởng trận đấu". Nghe giống lời khách sáo đúng không? Nhưng nếu kết hợp với lối đánh của cô mà xem, câu nói này là thật.
Cô cầm vợt tay trái, lối đánh cực kỳ cực đoan – vị trí đứng gần như không lùi khỏi bàn, trái tay xé bóng nhanh với tốc độ cao, thuận tay có cơ hội là liều mình dứt điểm. Logic chiến thuật chỉ gói gọn trong một câu: kết thúc trận chiến trong ba lượt đánh đầu. Một khi bị kéo vào những pha giằng co nhiều lượt, cô chắc chắn thua, vì cô chỉ cao một mét năm mươi ba, sau khi lùi khỏi bàn thì phạm vi có thể bao quát quá hạn chế. Vì vậy cô dồn toàn bộ con bài vào giao bóng tấn công, tấn công được thì ghi điểm, không tấn công được thì sụp đổ.
Lối đánh này, nói trắng ra là đánh cược. Nhưng tối hôm đó, cô đã đẩy độ ổn định lên mức cao nhất. Hai ván đánh đến 10-10, hai lần 12-10, ở những điểm then chốt cô chưa một lần nương tay.
Đây không phải lần đầu cô làm chuyện như vậy. Tại giải WTT Star Contender Doha tháng 1/2025, cô lội ngược dòng thắng 3-2 trước Miwa Harimoto – khi đó xếp hạng 6 thế giới – lật ngược thế cờ từ thế bị dẫn 3-5 ở ván quyết định. Hai lần gây sốc, dùng cùng một logic: kéo trận đấu vào nhịp độ hỗn loạn, rồi liều mạng ở những điểm then chốt.
Nhưng hôm đó Tôn Dĩnh Sa cũng thực sự không có phong độ tốt. Tại buổi họp báo sau trận, cô cho biết đêm trước trận đấu cô bị sốt liên tục, ngày thi đấu tuy đã hạ sốt nhưng cơ thể hoàn toàn không ở trạng thái tốt.
Sau khi Asian Games kết thúc, cô không nghỉ ngơi mà lập tức đến Bắc Kinh, lịch thi đấu quá dày đặc, tiêu hao quá lớn, khả năng di chuyển trên sân và chất lượng đánh bóng đều giảm sút rõ rệt. Ở ván thứ tư, dẫn 8-2 mà bị gỡ lại, những lỗi ở điểm then chốt như vậy, bình thường cô sẽ không mắc phải.
Tuy nhiên, những điều này đều không phải là trọng tâm tôi muốn nói.
Trọng tâm là những gì xảy ra sau khi thắng trận.
Paranang thắng, cô giơ tay ăn mừng, đó là phản ứng bản năng. Nhưng ngay sau đó cô cúi người chào Tôn Dĩnh Sa, rồi chạy đến bên sân, chắp tay vái chào HLV Mã Lâm theo nghi thức Thái Lan. Thắng số một thế giới, giây tiếp theo đã cúi đầu khom lưng. Chi tiết này khiến tôi xem đi xem lại đoạn phát lại mấy lần.
Trong cuộc phỏng vấn sau trận, khi phóng viên nói với cô rằng Tôn Dĩnh Sa đã bị sốt trước trận, cô không hề thầm vui mừng, ngược lại còn nói mong rằng trong tương lai có thể có một trận đấu công bằng nữa với Tôn Dĩnh Sa ở trạng thái sung sức nhất.
Còn phía Tôn Dĩnh Sa thì sao? Tại buổi họp báo, cô không tìm bất kỳ lý do nào, thẳng thắn thừa nhận đối thủ chuẩn bị kỹ lưỡng, thi đấu xuất sắc, nói rằng việc mình bị sốt có ảnh hưởng đến phong độ, nhưng thắng thua thăng trầm là chuyện rất bình thường đối với vận động viên.
Tôi xem bóng đã nhiều năm, nói thật, cảnh tượng này còn khiến tôi xúc động hơn cả bản thân trận đấu. Một cô gái khởi đầu từ cây vợt dùng chung, được bố chở bằng xe máy đi tập, đứng đối diện số một thế giới, sau khi thắng việc đầu tiên làm là cúi người. Một số một thế giới khác thua trận, không đổ lỗi, không tìm lý do, hai người ở hai đầu bàn bóng đều đã làm đúng những gì nên làm.
Ở vòng tiếp theo, Paranang thua Honoka Hashimoto 0-3, dừng bước ở vòng 16. Nhưng trận đấu cô thể hiện vào tối hôm đó tại Shougang Park ở Bắc Kinh, từ thế bị dẫn 8-2 đến lật ngược 12-10, đủ để người hâm mộ nhớ rất lâu.
